« De geschiedenis van de drie-oren-kan»

Gepubliceerd op 21-06-2012

Drieorenkannen in Helmond en Eindhoven

Bij opgravingen in Helmond en Eindhoven zijn de afgelopen jaren zo nu en dan scherven van steengoed kannen met drie oren gevonden. Drie-oren-kannen zijn, net als in andere Nederlandse steden, betrekkelijk zeldzaam. Uit de stadskern van Helmond (Markt en Veestraat) en de Steenweg zijn twaalf drie-oren-kannen bekend. Het oudste exemplaar dateert tussen 1500 en 1550, de jongste dateert uit omstreeks 1610. Ook in Eindhoven zijn meerdere drie-oren-kannen gevonden. In de grachten rond het kasteel van Eindhoven, bij het klooster Ten Hage en in Tongeren en Strijp. De meeste archeologische vondsten uit Helmond worden bewaard in het depot voor bodemvondsten bij het Archeologisch Centrum in Eindhoven en in het gemeentemuseum Helmond. De karakteristieke drie-oren-kannen dateren vooral uit de zestiende eeuw en zijn gemaakt door pottenbakkers in het Belgische Raeren. De steengoed kannen waren bijzonder geschikt om vloeistoffen in te bewaren en om uit te drinken. Na 1600 neemt de productie van de drie-oren-kannen af en rond 1625 raken ze uit de mode. In de loop van de zeventiende eeuw kwamen drinkglazen en steengoed pullen steeds meer in de mode.

Karel de Vijfde in Helmond

Volgens een legende zou keizer Karel de Vijfde (1500-1558) tijdens een reis door Brabant, in Helmond een pot bier hebben besteld. De herbergier brengt hem een volle kan, maar houdt deze aan het oor vast. De keizer beveelt hem het bier in een kan met twee oren te brengen. De waard houdt vervolgens de kan met beide handen aan de oren vast. De keizer kan de pot met bier niet aannemen. Vervolgens beveelt Karel de V dat voortaan in Helmondse herbergen alleen nog maar bier getapt mag worden in kannen met drie oren. In 1622 wordt dit zelfs in een voorschrift van het stadsbestuur vastgelegd. Het bier moest volgens het reglement getapt worden in ‘tinnen potten off aerden potten met drie oiren, bij den keurmeesters gepegeld’. Opmerkelijk is dat dit reglement is opgetekend toen steengoed drie-oren-kannen al nauwelijks meer werden gemaakt.

Nieuwe traditie

De uitbaters van Il Borgo, gevestigd in het Huis met de Luts, schenken een nieuw en eigen biermerk in een drie-oren-kan. Het eerste biertje is op 2 juni door Herbergier Hugo Molleman aan de Burgemeester Fons Jacobs geschonken onder begeleidende proclamatie van de voormalige stadsdichter van Helmond Bert Kuijpers. Het historische volksverhaal wordt weer actueel.

Bron: Theo de Jong - stadsarcheoloog.

Bron: Theo de Jong - stadsarcheoloog.

1395485456e5f348e84a6cc6895b9abbc0b402378b.jpg